کتاب یکم: مجموعه‌ی نامرئی

تا قبل از شروع سالِ تحصیلیِ جدید، از آن خوره‌های کتاب بی‌هم‌تا بودم؛ و پس از آغازش، از نتایج و آثارِ حیرت‌انگیز خواندنم برای المپیادهای علمی، کم‌شدن بسیار شدید و حتّا گاهی به صفر رسیدن مطالعه‌ام در زمینه‌های انسانی بوده و هست – البته منکر این نمی‌شوم که گاه‌گداری از زیر درس درمی‌روم و به کتاب‌هایم پناه‌می‌برم، امّا این مواقع به لطف وجدانِ بیدارم کم‌تر پیش آمده.
معرّفیِ کتاب کار ساده‌ای نیست؛ به هزاران دلیل که می‌دانیم. امّا حدّاقل، خاطره‌ای می‌شود برای معرّف و شاید هم ذوقی ایجاد کند برای خواندن؛ که به‌نظرم ترغیب به کتاب‌خوانی – حتّا چند سطرش – برترین عمل در تعلیم و - با وجود تنفّرم از این واژه - فرهنگ‌سازیِ متعالی است.
از این‌پس، گاه به معرّفی و نقدِ کوتاه برخی آثارِ صرفن دوست‌داشتنی و ترجیحن فوق‌العاده (به معنای کلمه) خواهم‌پرداخت. امید است که نیک آید و با مدد ممدّ ماجد، ممتد بماند.

مجموعه‌ی نامرئی
مجموعه‌ی 45 داستان کوتاه از 26 نویسنده‌ی آلمانی‌زبان
برگردان علی‌اصغر حدّاد
نشر ماهی
496 رویه
6000 تومان

کتاب را اوّل‌بار آقای رحیمی – حفظهم‌الله – آموزگار ادبیّات فوق‌العاده عزیزم پیش‌نهاد کردند – و از خودشان هم قرض‌گرفتم. در یکی از سفرهای (!) اخیرم به انقلاب، با وجود این‌که در نخستین لمسِ کتاب آن را تمام‌وکمال خوانده‌بودم، نتوانستم از ولع وصف‌ناشدنی‌ام برای خریدش جلوگیری‌کنم. آری، این تحفه از آن دست است که باید در کتاب‌خانه‌هامان داشته‌باشیم.
همان‌طور که حدس‌زدنش – با دیدن نام مترجم - دش‌وار نیست، کتاب یک نمونه‌ی کم‌نظیر از شیوه‌ی ترجمان متجدّد به حساب می‌آید و خواندن آن از این نظرگاه نیز خالی از لطف نیست. از طرفی، برگردان کتاب آن‌قدر روان و بی‌نقص بود که بتوان یک‌شبه آن را تمام‌کرد؛ با وجود حجم حدودن پانصد صفحه‌ای کتاب.
در پیش‌گفتار، مترجم متذکّر شده که نویسندگان صرفن آلمانی نیستند، بل‌که زبانشان آلمانی است. در بین نام‌های آنان – که همگی معاصر و مدرن هستند – می‌توان به نویسندگانی چون فردریش دورنمات، راینر ماریا ریلکه، آرتور شنیتسلر، پتر هانتکه، توماس مان، هاینریش بُل، گونتر گراس، هرمان هسه، اشتفان تسوایگ، یورک بکر و روبرت موزیل برخورد که چندان در ایران ناشناس نیستند.
باری، گرد‌آورنده از افزودن نام‌های کم‌شناس و ناشناس در کشورمان ابایی نداشته‌است؛ که برخی نوآور در عرصه‌ی ادبی آلمانی هستند ولی در ترجمه‌ی آثارشان مضایقه‌شده. به‌نظرم این مجموعه در فراگیری و بازشناخت این نویسندگان در صنعت ترجمه‌ی کشور بی‌تأثیر نباشد.
در ابتدای هر بخش، بیوگرافی و معرّفی کوتاهی از آثار هر نویسنده آمده، که برای شناخت آن‌چه پیش رو داریم، بسیار مفید می‌نماید.
شیوه‌ی نوشتار نویسندگان، از جهاتی مشابه و متناظر است و ازسوی‌دیگر ساختارشکنی‌های فراوان نیز در آثار به‌چشم‌می‌خورد. البته برای شناخت منتهای این عمل احیاگر و عامل بقای ادبیّات مدرن آلمان پیش‌نهاد می‌کنم کتاب گذران روز(1) را بخوانید.
مجموعه‌ی نامرئی برایم همانند دروازه‌ای به دنیای ادبیّات مدرن آلمانی عمل‌کرد؛ ازاین‌جهت که بعدها از نویسندگانی – که مترجم به سلیقه‌اش به‌ترین داستان‌های کوتاهشان را گردآوری کرده‌است – کتاب‌هایی خریدم و از خواندشان بی‌نهایت مسرورشدم؛ بارزترین مثال خرید "گریز به تاریکی" آرتور شنیتسلر پس از تلذّذ از داستان "ستوان گوستل" بی‌نظیر است، که شاید بعدن به بررسی آن کتاب پرداختم. از این‌جهت این کتاب کم‌هم‌تاست؛ که یک‌جا بتوان از نثر و شیوه‌ی داستان‌نگاری نویسندگان مطرح معاصر یک کشور بهره‌برد، و این بی‌شک در انتخاب کتاب از آنان کمک بزرگی خواهدبود.


پاورقی:
1- گذران روز / یودیت هرمان، اینگو شولتسه، زیبیله برگ، یولیا فرانک / س. محمود حسینی‌زاد / نشر ماهی / 2000 تومان